Ana SayfaKitaplarTürkiye'nin İslâmcı Düşünürleri

Türkiye’nin İslâmcı Düşünürleri

İÇİNDEKİLER

Önsöz

Ahmet Cevdet Paşa: İslâm Kalarak Çağdaşlaşma Fikrinin Öncüsü

Tunuslu Hayrettin Paşa: Gerçekçi, Kalkınmacı, Pratik Bir Reformist

Ali Suavî: İslâm İdealini Gerçekleştirmek İçin Yaşayan Aktivist

Namık Kemal: İslâm Düşüncesinin Siyâsi İhyâcısı

Said Halim Paşa: İslâmcılığın Modernist Zihnini Kıran Teorisyen

Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi: Türk Ruhu’nu İttihad-ı İslâm’da Arayan Felsefeci

Mustafa Sabri Efendi: Uyumsuz, Uzlaşmaz, İçtihat Kapısını Açık Tutan Gelenekçi

Hüseyin Kâzım Kadri: Gerçek İslâm’ın Peşinde Ayakları Yere Basan Ütopik Burjuva

Babanzâde Ahmet Naim: Kafası Batılı, Kalbi Sahici Bir Müslüman, Ahlâklı Bir İslâmcı

Mehmet Akif: Osmanlı İslâmcılığının Özü

Elmalılı Hamdi Yazır: Yenilenmenin Usûlünü Geliştiren Âlim

Şemseddin Günaltay: İslâmcı Tezlerle Başbakan Olan CHP’li

Ahmet Hamdi Akseki: Mecburiyet-Meşruiyet–Entegrasyon… Yapabildiğini Yapan İslâmcı

Necip Fazıl Kısakürek: Cumhuriyet İslâmcılığının Ruhu

Nurettin Topçu: Konformizme, Teknolojiye Karşı Ahlaklı-Reformist-Aksiyoncu Varoluş

Sezai Karakoç: Mezopotamya Eksenli İslâm Medeniyetinin Dirilişi

Hayrettin Karaman: Laik Düzende Müslümanca Yaşamanın İmkânlarını Arayan Fakih

İsmet Özel: İslâmcıların Savunduğu İslâmcılığa Muhalif İslâmcı

Mehmet Doğan: Kemalizme Tarihle, Dil ve Lûgatla Karşı Çıkan Kültür Adamı

Ali Bulaç: İslâmcı Kariyerizmin Hezimeti

Kaynakça

•••

ÖNSÖZ

İslâmcılık bir yanıyla Türk modernleşmesini ve düşüncesini, İmparatorluğun son yüzyılını, Batı medeniyetinin yükselişini, İslam düşüncesinin modern sonrası tecdid-ihya-inşa sürecini anlatır.

İslâmcılık bu açıdan modern dönem fikriyatının, tarihimizin bizatihi kendisidir. İmparatorluk’tan Ulus Devlet’e İslâmcılıkkitabımda İslâmcılığın 18. asırda Batı medeniyetinin güçlenip Müslümanları geçmesinin anlaşılmasıyla başladığını iddia etmiştim. Hem devlet hem İslam alemi ve mütefekkirler yeniden üstünlüğü ele geçirmek için nelerin yapılması gerektiğini tartışmıştı. 18. yüzyılda ulemadan kalemiyeye pek çok ismin hazırladığı yüzlerce layiha Batıdaki teknik ve teknolojik gelişmeleri elde ettikten sonra Kanun-i Kadim’e dönmeyi reçete olarak yazmışlardı.

Ulema, devlet adamı, yöneticiler ayrışmayıp aynı hassasiyeti taşıdıkları için 1720’lerden 1789’lara kadar yapılan tecdid-ihya-inşa çabaları bir düşünür, devlet adamı, bürokrat adıyla anılmaktan çok yeniliğin kendisiyle tanınmıştır. Ne zamanki devlet içinde ahenk bozulmuş, farklı sesler ortaya çıkmış, Avrupa tesirleri artmış, bilhassa klasik düzendeki İslâm’ın kesin ve mutlak yeri çözünüp Tanzimat sürecinde Müslim ile gayri müslim arasında “müsavat” getirilmiş, İslam ile laiklik iki farklı ve birbirine düşman şeklinde mücadeleye başlamış işte o zaman İslâmcı düşünürlerle ötekileri arasında ayrımlar da zuhur etmiştir.

İslamcılar devletin-milletin-ümmetin, çağın teknik ve bilimini alıp kültürünü, laikliğini, kapitalist iktisadını, hukukunu reddederek İslam ile bekasını sürdürebileceği kanaatini belirtip bunun usulünü, içeriğini geliştirerek Batıcı, seküler milliyetçilerden ayrılırlar.

Türkiye’nin İslâmcı Düşünürleri’ndeki 20 isim çok bileşenli hassasiyetlerin neticesinde belirlendi. Elbette İslamcı düşünürler yirmi kişiden fazla. Sağda solda İslamcı diye tesmiye edilenlerin çoğu kapsayıcılığı, bütünlüğü, derinliği ve safiyeti taşımadığı, felsefe gibi sadece bir konuda eserler verdiği için bu kitapta yer bulmamıştır; aynen Cumhuriyet döneminde Kemalistlerden daha Kemalist görüşler kaleme alan Mehmet Ali Aynî gibi.

Buradaki düşünürler öncelikle kendi dönemlerinin prototipi mesabesindedir. Değişen zamanın ruhuna, dünya ve ülke konjonktürüne göre öncü vasıflarıyla belirginleşen bu mütefekkirler kendilerine has üslupları, vurguları, temas ettikleri konularla temayüz eden kişilerden oluşuyor. Kendi geleneğini kritik edip ciddi içerik katkılarıyla bunu sürdürenler, yeni teklifler getirenler, öncüler bu kitapta kendine yer buluyor.

Türkiye’nin İslâmcı Düşünürleri İslâmcılığın İmparatorluk merkezli vasfını ispatlarken, İslam aleminin başka yerlerinden gelen fikirlerin İslam düşüncesini yenilemeye, inşa süreci başlatmaya kifayet etmeyecek tarzda lokal ve yerel kaldığını belirginleştirir.

Kitaptaki isimler farklı değinileri, fikirleri, uygulamaları ile İslâmcılığın, Türk modernleşmesinin bir yönünü anlatır ayrıca. Anayasa Kur’an’dır, Batının tekniğini alıp kültürünü reddetme, tarihsel İslâm karşıtlığı, İslâm kalarak çağdaşlaşma, Cihadı, İttihad-ı İslâm’ı, Türkiye’yi asıl görme, maddi kalkınma, felsefeden ahlaka yeni ilmi gelişmeleri entegre etme, cehaletin giderilmesi, saltanat dışılık, meşrutiyet ve Hilafet taraftarlığı, şura-meşveret savunuculuğu, Batı karşıtlığı gibi pek çok husus bu entelektüellerce tartışılmıştır.

Ali Suavî, Tunuslu Hayrettin Paşa gibi kimi uygulayıcılar tecdid-ihya-inşayı pratikte de yerine getirse de menfaatleri bozulan hem iç hem dış güçlerin baskılarıyla görevlerinden alınmıştır. İslâm âleminin, Müslümanların, İmparatorluğun İslâm’dan uzaklaşmasıyla yenildiğini yeniden İslâm’ı aslına, Kur’an ve Sünnet’e uygun yaşadığı zaman düzeleceğine, üstünlüğü ele geçireceğine inanan İslâmcı düşünürler kimi zaman özcü bazen de eklektik, entegrasyoncu yol tutturmuşlardır.

Türkiye’nin İslâmcı Düşünürleri, İmparatorluk’tan Ulus Devlet’e İslâmcılık kitabımla teori-pratik bütünlüğü sağlayarak aynı zamanda “çağdaş Türk düşüncesi tarihi” vasfı taşıdığı için Türk modernleşmesi, çağdaş İslâm düşüncesi tarihi ve İslam-laiklik karşıtlığının temellendirilmesi açısından da okunabilir.

Keçiören | 10 Eylül 2023

 

 

 

 

 

 

 

 

Ercan Yıldırım
Ercan Yıldırım
Ercan Yıldırım 1977 Ankara - Kızılcahamam doğumlu. İlk ve orta öğrenimini Ankara’da tamamladı. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Coğrafya Bölümü mezunu. Bir süre gazetecilik yaptı. Yazıları başta Dergâh, İtibar, Umran ve Cins olmak üzere çeşitli dergilerde, Yeni Şafak ve Star Gazetesi Açık Görüş’te yayımlandı. Çağdaş Türk ve İslam Düşüncesi, İslamcılık, Türk Siyasi Hayatı, İdeolojiler üzerine çalışmalarına devam ediyor. Eserleri: Modern Türkün Hikâyesi (Elips Yayınları - 2011) Edebiyatta Türkün Düşüncesi (Elips Yayınları - 2012) Türk Düşüncesinde İslam (Hece Yayınları - 2013) Anadolu'da İslam Ruhu (Dergâh Yayınları - 2014) Zamanın Ruhuna Karşı (Profil Yayınları - 2014) Neoliberal İslamcılık (Pınar Yayınları – 2016; Türkiye Yazarlar Birliği 2016 Fikir Ödülü) İslamcılığın İki Kurucusu (Pınar Yayınları – 2016) Cendere-Gezi’den 16 Nisan’a, Düşünceden Siyasete (Pınar Yayınları – 2017) Kültür Cephesinden Kültür Savaşlarına Türkiye’nin Yeni Kültürü (Pınar Yayınları – 2018; Eskader 2018 Düşünce Ödülü) Yayıma Hazırlama: Şairin Devriye Nöbeti Serisi (İsmet Özel’in gazete yazıları / 12 kitap)

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz.

Popüler Yazılar

Son Yorumlar